Wileńszczyzna była prawdziwym ogrodem botanicznym szlachty - i jakiej szlachty! Siedzieli tu od pogańskich czasów, bo od Mendoga - Jundziłłowie, Wismontowie, od Gedymina - Dogilowie, Ejgirdowie, od Jagiełły i Witolda - Krupowiczowie, Zapaśnikowie, Krupowiesowie,Wilbikowie, Mickiewiczowie, Koczanowie, Dowgirdowie, Jodkowie, Bartoszewiczowie i inni. W samym lidzkim powiecie ( obecnie część rejonu solecznickiego i wareńskiego) pod koniec XVIII - XIX w. kwitło ponad 900 nazwisk szlacheckich, a w tym kilkanaście rodzin o nazwisku naszego Wieszcza, Mickiewicz.

W polu czerwonym sosna barwy naturalnej o trzech konarach i pięciu korzeniach. W klejnocie nad hełmem w koronie pół rycerza w zbroi, trzymającego w prawej ręce taką samą sosnę jak na tarczy.

Kacper Nieciecki w Herbarzu podaje legendę o tym jak antenat z rodu Godziembów imieniem Godzamba za pomocą właśnie takiej sosny (jak na herbie) pokonał w bitwie wroga. Przed dziesięciu laty Jerzy Piechowski w pismie "Nowy Świat" w artykule "Liczby i życie drzew" pisał o herbie Godziemba: "W symbolice chrześcijańskiej - gdy mowa o Bogu - "trzy" stanowi znak Trójcy Świętej, "pięć" - to wyraz wiecznej i doskonałej miłości, ukazanej liczbą ran Zbawiciela".

Znane są następujące średniowieczne pieczęcie z herbem Godziemba: 1363 Augustyn, podsędek ziemski płocki; 1430 Jan z Lidzina, kasztelan śremski; 1430 Andrzej z Lubrańca, sędzia brzeski;

Pierwsza zapiska sądowa wymieniająca herb Godziemba pochodzi z 1403 roku.

Aktem unii horodelskiej w 1413 roku herb został przejęty przez rodziny litewskie. Stronę polską reprezentowali: Andrzej z Lubrańca, sędzia kujawski i Andrzej, proboszcz włocławski. Do herbu został przyjęty Stanisław Butowtowicz. 1

Herbem Godziemba posługiwały się następujące rodziny: Augustyn, Babski, Bartl, Bocheński, Bosakowski, Butowtowicz, Butowicz, Chodorowski, Chodowski, Ciechanowski, Cybowicz, Cymerman, Czekanowski, Czyż, Czyżewicz, Dąbrowski, Dąbski, Dołobowski, Falkowski, Gardziński, Gierowski, Głowiński, Godebski, Gudynowicz, Ihnatowicz, Janczewski, Jocz, Jukowski, Juszkiewicz, Kikowski, Kobylecki, Kowalewski, Kowalkowski, Kreptowicz, Kryliński, Kucharski, Lubczyński, Lubiański, Maleszewski, Małyszewicz, Małyszko, Mintowt, Nerlich, Niżyński, Oborski, Paszewicz, Paszewski, Pawłowski, Radecki, Rusinowicz, Skirmunt, Somowski, Sosnowski, Starzyński, Strzałkowski, Święcicki, Wąsowski, Wolski, Wysocki, Zaleski, Żeromski, Żurawski i inni.

W dokumencie z roku 1833 czytamy: Przynosi Proźbę Szlachcic Gubernii Grodzieńskiey Lidzkiego Powiatu Antoni Józef syn Romana Jocz Regent Graniczny i Adwokat Powiatowy Lidzki, o czem następnie, - Familia Urodzonych Podborskich Joczów od trzech przeszło wieków w Lidzkim Powiecie zamieszkała, posiadaniem dziedzicznie ziemi od Nayiaśnieyszych Królów Polskich nadaney że używała swobod Szlacheckich w dowodzie składaią się -

1) 1529 r. Januaryi 28 dnia Extrakt Przywileiu Króla Zygmunta i Pietkowi Michnie i Janowi Joczom nadaiącego w Lidzkim Powiecie Ziemię Ostrów Minwidziszcze zwaną

2) 1559 Junii 23 dnia Przywiley Zygmunta Augusta potwierdzaiący pierwsze Przywileie Pietkowi Michnie y Janowi Joczom służące

3) 1633 Julii 18 dnia Extrakt Listu Władysława IV do Kommissarzów wyznaczonych na Ograniczenie Dobr Ostrowia Minwidziszek Janowi Andrzejowi i Braciom ich Joczom nadanych pisanego

Mocą powyżey rzeczonych Przywileiów Ostrów Minwidziszki a dziś okolica Joczy, nieprzerwanie aż dotąd w dzierżeniu Familii Joczów zostaie - z której to Possesyi za otworzeniem się Deputacyi Wywodowey Główney Litewskiey w Wilnie w Roku 1798 Marca 3 dnia Joczowie produkuiąc rzeczone Królów Polskich Przywileie i Manifest Macieia Jocza w roku 1667 oktobra 10 dnia w Grodzie Lidzkim o poginieniu Dokumentów zapisany, za złożeniem świadectwa Urzędników i Obywateli Powiatu Lidzkiego 1798 Roku Februaryi 8 wydanego, udowodnili Rodowitość swoią i za Szlachtę Starożytną Polską uznani zostali. 2

A więc rodzimą miejscowością w powiecie lidzkim jest okolica Jocze od prawie 500 lat. Z biegiem czasu rodzina Podborskich Joczów znacznie się rozrosła i powinna była dokupić nowe posiadłości. W 1767 roku, między innymi, kupili folwark Rubiki od Franciszka Rodziewicza. A przez koligacje rodzinne zamieszkiwała w XIX wieku w powiecie lidzkim w folwarku Rubiki - parafii białohrudzkiej; w okolicach Surkonty, Sapuńce - parafii raduńskiej; Likańce - parafii ejszyskiej; w majątku Kłoncie, okolicach Jocze, Puziele, Pikiszki - parafii nackiej, w folwarku Hołodówka alias Chorążyce - parafii koleśnickiej; a także w Krakowie, Łomży, Suwałkach, Lidzie i w Wilnie.

Podczas powstania 1863 roku rodzina Joczów brała czynny udział w walce przeciwko władzy carskiej. Byli to:

Aleksandra (córka Aleksego, lat 20 z okolicy Jocze parafii nackiej; łączniczka w oddziale Narbutta i Ostrogi w 1863 roku, przez dłuższy czas ukrywała się pod nazwiskiem Zubrowskiej w Wilnie),

Antoni (syn Michała, lat 20, zesłany do guberni samarskiej za namawianie chłopów brania udziału w powstaniu),

Dominik (syn Ferdynanda, lat 28, z okolicy Surkonty, wysłany do guberni samarskiej),

Edmund (syn Bartłomieja z majątku Hołodówka parafii nackiej, patrz schemat),

Stanisław (syn Bartłomieja lat 45 z majątku Hołodówka, patrz schemat),

Bogusław ( lat 19 z majątku Kłoncie parafii nackiej),

Bolesław (syn Felicjana z majątku Kłoncie, zesłany na Syberię).

Otrzymali potwierdzenie w szlachectwie: 3.III.1798 r., 14.XII.1833 r., 31.I.1839 r., 20.VI.1842 r. 13.XI.1850 r.

Rodzina bardzo liczna. Spokrewniona w XIX wieku ze szlacheckimi rodzinami: Bieniakońskich, Borowskich, Cierpickich, Ilcewiczów, Iwaszkiewiczów, Jankowiczów, Korejwów, Kuncewiczów, Malewskich, Noniewiczów, Skawińskich, Songinów, Wersockich, Wołochowiczów, Zachwatowiczów i innych w powiecie lidzkim.

1) S. Górzyński, J. Kochanowski, Herby szlachty polskiej, Warszawa 1994

2) LVIA zesp. 391, inw. 1, vol. 324 Rodowód Joczów herbu Godziemba

LVIA zesp. 381, inw. 16, vol. 893 O konfiskacie majątku szlachcica Bogusława Jocza

LVIA zesp. 525, inw. 15, vol. 975 O przejęciu majątku, przestępcy politycznego Bogusława Jocza, Kłoncie w pow. lidzkim do skarbu państwa
3) LVIA zesp. 391, inw. 9, vol. 20 Spis rodów szlacheckich z powiatu lidzkiego

LVIA zesp. 391, inw. 9, vol. 70 Spis rodów szlacheckich z powiatu lidzkiego
LVIA zesp. 391, inw. 9, vol. 75 Spis rodów szlacheckich z powiatu lidzkiego
LVIA zesp. 391, inw. 9, vol. 129 Spis rodów szlacheckich z powiatu lidzkiego

Nasz Czas 15 (554)